Көп квартиралы турақ жай фондын сақлаўда машқалалар нелерден ибарат?

Бәршемизге белгили кейинги жылларда Республикамыздың ҳәр бир аймағында кең көлемли қурылыс жумыслары әмелге асырылып атыр. Жаңадан-жаңа көп қабатлы турақ жайлар бой тиклемекте. Бул, өз гезегинде, үй-жай коммунал хызмет көрсетиў тараўындағы жүклемелерди де асырады. Сол себепли, республикамыздағы көп квартиралы турақ-жай фондын басқарыў, оларда жасаўшы халықты социал қоллап-қуўатлаў ушын мүнәсип шәраят жаратыў үлкен әҳмийетке ийе болмақта.

 

Коммунал тараў мәселелери дүньяның ҳәтте жетекши мәмлекетлеринде де толық шешимин тапқан емес. Яғный машқаласы көп, ең аўыр тараўлардан бири. Мәмлекетимизде де тараўға байланыслы қатар жумыслар әмелге асырылмақта.

 

 

 

Президентимиздиң 2017-жыл 18-апрелдеги пәрманы менен Өзбекстан Республикасы Үй-жай коммунал хызмет көрсетиў министрлиги жанында Көп квартиралы турақ-жай фондынан пайдаланыўды қадағалаў инспекцияси шөлкемлемтирилген еди. Бүгинги күнде Инспекция ҳәм оның аймақлық инспекциялары республикамыз бойлап өз жумысын алып бармақта.

 

Тараўда әмелге асырылып атырған жумыслар, кемшиликлер, оларды сапластырыў бойынша әмелге асырылып атырған ис-иләжлар бойынша инспекцияның Қарақалпақстан Республикасы аймақлық инспекцияси баслығы Зарифбай Ражабов пенен сәўбетлестик.

 

 

– Дәслеп, көп квартирали турақ-жай фондынан пайдаланыўды қадағалаў инспекциясының ўазыйпалары ҳаққында тоқталып өтсеңиз.

 

– Президентимиздиң 2017-жыл 18-апрелдеги пәрманы менен шөлкемлестирилген болып, Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниң 2017-жыл 2-июньдағы 340-санлы қарарының 2-қосымшасында белгиленген ҳуқық ҳәм жуўапкершиликлери ҳәм де 2019-жыл 7-ноябрьдеги Өзбекстан Республикасының 581-санлы Нызамның 2-бап 11 ҳәм 12-статьяларында белгиленген ҳуқуқлар тийкарында инспекцияга қала ҳәм районларымыздағы көп квартиралы турақ-жай фондын, оған тутас аймақларды сақлаў ҳәм оннан пайдаланыў қағыйдаларына әмел етиў, көшпес мүлк ийелериниң имаратларды өзбасымшалық пенен өзгертиўине жол қоймаў, улыўма пайдаланылыў орынлары, фасадлар, үйлердиң ишки инженерлик-коммуникация тармақларын ремонтлаў-қайта тиклеў жумысларын системалы алып барыў қағыйдаларына әмел етилиўин бақлаў ўазыйпалары жүклетилген.

 

Инспекция көп квартирали үйлерге тутас жер участкаларын санитария-гигиена нормаларына муўапық сақлаў бойынша талапларға, олардан техникалық пайдаланыў қағыйдалары ҳәм нормаларына әмел етилишни ҳәм де мүлкдарлар тәрепинен жайлардың өзбасымшалық пенен қайта қурылысына ҳәм қайта режелестирилиўине жол қойылмаўын қадағалайды.

 

Соның менен бирге, Инспекция үй-жай коммунал хызмет көрсетиў тараўы шөлкемлери тәрепинен тийисли коммунал хызметлер көрсетиўди техникалық тәртипке салыў бойынша норматив ҳүжжетлер талапларына әмел етилиўин, көп квартиралы үйлерде көшпес мүлк ийелериниң ремонтлаў жумыслары ушын ажратылатуғын қаржларынан мақсетли пайдаланыўды қадағалайды.

 

– Бүгинги күнде инспекция тәрепинен өз искерлиги шеңберинде қандай жумыслар әмелге асырылмақта?

 

– Бүгинги күнде Инспекция тәрепинен қаласазлық ҳәм қурылыс нормаларына қарсы түрде өзбасымшалық пенен турақ жайлардың конструкцияларына өзгертиў киргизиў арқалы олардың тәбиий апатларға шыдам бере алмайтуғын жағдайға алып келиниўине себеп болып атырған ҳуқықбузарликларды анықлап, оларды сапластырыў ҳәм келесиде бундай жағдайларға жол қоймаў илажлары көрилмеке.

 

Атап айтқанда, Инспекция тәрепинен өткен 2020-жыл даўамында 536 дана турақ-жай фондының техникалық қаўипсизлик жағдайларын үйрениў нәтийжесинде 221 көшпес мүлк ийелери тәрепинн уйге тутас аймақларда нызамсыз қурылмалар қурылғанлығы, көп квартирали үйлердеги 27 дана балконлар өзбасымшалық пенен қоршап алынғанлығы, 338 үйдиң фасадларынан нызамсыз түрде қапылар ашылғанлығы, 207 үйдиң ишки бөлеги рухсатсыз өзгертирилгенлиги, үйлерге тутас 2,26 мың кв.метр жер майданы өзбасымшалық пенен ийелеп алынған жағдайлар анықланып, анықланған ҳуқықбузарлықлар бойынша мәжбурий кўрсетпелер берилген ҳәм соннан 300 ге жақыны орнында сапластырылған, 200 ден асламы жергиликли ҳәкимликлер жанындағы нызамға қарсы қурылмаларды буздырыў бойынша дүзилген Исшы топарларға ҳәм де судларға усыныслар берилган.

 

 

– Анықланған нызамбузыўшылықлар бойынша қандай шаралар кўрилген?

 

-Тараўға тийисли ҳуқықбузарлықлар бойынша берилген мәжбурий кўрсетпелер тийкарында 177  ҳалатта орнында сапластырыўға эрисилген, қалғанларын суд тәртибинде сапластырыў жумыслары алып барылмақта. Атап айтқанда, анықланған ҳуқықбузарлыклар ушын 127 айыплы шахсларға пахаралық жәриймалар қоллаў бойынша судга киритилген материалларға тийкар 57, 5 млн сўмлық жәриймалар өндирилген. Соның менен бирге, өзбасымшалық пенен қурылған имаратлар буздырылған ҳәм орны абаданластырылган.

 

 

Көпшилик жағдайларда көп квартиралы үйлер турғынлары турақ жай ийелери шерикликлери жумысларынан наразылық билдиреди. Шерикликлер жумыслары бойынша қандай мәселелер үйренилген?

 

– Турақ жай ийелери шерикликлериниң мәжбурий төлем ҳәм кредит қаржларынан мақсетли пайдаланыўға тийисли жумысларын үйрениў нәтийжелери бойынша 62 млн сўмлық қаржылар мақсетсиз сарпланғанлығы анықланып, олардан 2 жағдайда нызамсыз түрде сарпланған 4 млн сўмлық қаржылар айыпкер шахслардан ширкетлер пайдасына қайтарылған. 58 млн сўмлық қаржылар талан-тараж этилгенлигине тийисли топланған ҳүжжетлер тийисли шаралар көриў ушын ҳуқыққорғаў уйымларына жиберилген, қалғанлары бойынша тийисли жумыслар алып барылмақта.

 

Натурақ жайлардан пайдаланыўда қандай кемшиликлер анықланған ҳәм бул бойынша әмелий шаралар көрилип атыр ма?

 

– Турақ жай фондларындағы натурақ жайлардан пайдаланыўдың техникалық қаўипсизлик жағдайларын үйрениў нәтийжелери бойынша 53 турақ жайды натурақ жайға өткериўдеги нызамбузыўшылықлар, 26 натурақ жайлар өзбасымшалық пенен өзгертирилгенлиги, 37 турақ жайлар нызамға қарсы түрде натурақ жайға айландырылғанлығы, 11 дана жертөледен өзбасымшалық пенен пайдаланып, мүлкдарлар тәрепинен 212 кв.метр жертөлелер нызамға қарсы түрде ийелеп алынғанлығы ҳәм басқада сол сыяқлы анықланған ҳуқықбузарлыклар анықланған.

 

Анықланған ҳуқықбузарлыклар бойынша берилген мәжбурий кўрсетпелерге тийкар, 208 жағдайда бул кемшиликлер орнында сапластырылыўға эрисилген, 16 жағдай бойынша жергиликли ҳәкимликлерге усыныс киритилген, 17 нызамбузыўшылық жағдайлары бойынша топланған ҳүжжетлер тийкарында тийисли шаралар көриў ушын ҳуқыққорағаў уйымларына усыныс берилген, қалғанлары Үй-жай коммунал хызмет кўрсетиў министрлиги тәрепинен тийисли мәкемелерге жиберилген хатлар тийкарында сапластырылмақта.

 

Халық саны жылдан-жылға артып, жаңа турақ жайлар бой тиклей берер екен, коммунал тараўдағы мәселелер көлеми де кеңейип барыўы анық. Нәтийжеде мүрәжатлар саны да артады, солай емеспе? Инспекция тәрепинен мүрәжатларды үйрениў жумыслары бойынша да тоқталып өтсеңиз.

 

– Туўры. Эсабат дәўиринде Инспекциямызға жәми 116 мүрәжат келип түскен. Олардың 23 и турақ-жай ҳәм оған тутас аймақларды сақлаў ҳәм оннан пайдаланыў қағыйдалары бузылғанлығы, 12 си мүлкдарлардың имаратларды өзбасымшалық пенен ўзгерткенлиги, 7 еўи натурақ жайлардың техникалық жағдайы бузылғанлығы, 21 и турақ-жай фондын гүз-қыс мәўсимине таярлаў жумысларындағы кемшиликлер, 8 и улыўма пайдаланыў орынларды ремонтлаў жумысларындағы наразылық, 35 и турақ-жай ийелери шерикликлери жумысларынан наразылықлар ҳәм тағы басқа мәселелер. Әлбетте, халық мүрәжатларын шешиўге үзликсиз итибар қаратылады. Жоқарыдағы мүрәжатлардың 52 си қанаатландырылған, 34 мүрәжат бойынша түсиндириў берилген, 16 си тийислилиги бойынша басқа мәкемелерге жиберилген, 4 мүрәжат бүгинги күнде көрип шығылмақта.

 

Бүгинги күнде үй-жай коммунал хызмет көрсетиў тараўындағы жумыслар сапасын туптен жақсылаў, бул жөнелистиң ҳәр бир тараўындағы жумысларды және де жанландырыў бойынша әҳмийетли ўазыйпалардан келип шығып, инспекция тәрепинен көп квартиралы үйлердеги улыўма мүлкти техникалық жақтан тексериў ҳәм анықланған кемшиликлерди сапластырыў бойынша жумыслар избе-изликте даўам еттирилмекте.

 

Қарақалпақстан Республикасы Үй-жай коммунал хызмет көрсетиў министрлиги Баспасөз хызмети